دلالت دارد ؛ گستره‌اى كه جز ذات مقدس او ، ياراى آن را ندارد ؛ بنابراين تنها خداى تعالى بدان موصوف مىشود . « رحيم » نيز بر مهربانى و عنايتى ويژه دلالت دارد و هر انسان مهربان و دل سوز بدان موصوف مىگردد ، از اين رو پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله و سلم به سبب شفقت خود نسبت به مؤمنان ، به آن توصيف شد : « لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ » « 1 » ؛ « همانا براى شما پيامبرى از خودتان آمد كه بر او دشوار است شما در رنج بيفتيد ؛ به [ هدايت ] شما حريص و نسبت به مؤمنان ، دل‌سوز و مهربان است . » [ 1 / 317 ] امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « رحمان نامى خاص ، اما فراگير و رحيم نامى عام ، اما ويژه است . » « 2 » [ 1 / 318 ] در حديثى ديگر ، راوى مىپرسد : « رحمان [ يعنى چه ] ؟ » امام صادق عليه السلام مىگويد : « به همهء عالم . » راوى مىپرسد : « رحيم ؟ » حضرت مىگويد : « ويژهء مؤمنان . » « 3 » [ 1 / 319 ] در حديث عبد اللَّه بن سنان از امام صادق عليه السلام آمده است : « رحمان به همهء خلقش و رحيم ، تنها نسبت به مؤمنان . » « 4 » [ 1 / 320 ] نيز از آن حضرت نقل شده : « رحمان ، لفظى خاص و داراى معناى عام است و رحيم ، لفظى عام و داراى معناى خاص مىباشد . » « 5 » [ 1 / 321 ] ابن ابى حاتم از ضحّاك نقل كرده : « رحمان به همهء خلق و رحيم ، تنها نسبت به مؤمنان . » « 6 » [ 1 / 322 ] ابو جعفر طبرى با سند خود به عثمان بن زفَر روايت كرده است كه وى گفت : از عرزمى چنين شنيدم : « الرحمان الرحيم ؛ رحمان به همهء خلق و رحيم به مؤمنان . » « 7 »

--> ( 1 ) . توبه ( 9 ) 128 . ( 2 ) . صافى ، ج 1 ، ص 121 . ( 3 ) . التوحيد ، ص 230 . ( 4 ) . كافى ، ج 1 ، ص 114 ؛ التوحيد ، ص 230 . ( 5 ) . شيخ ابو الفتوح رازى اين روايت را ( در ج 1 ، ص 59 ) آورده است . ( 6 ) . ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 28 ؛ الدرّ ، ج 1 ، ص 24 . ( 7 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 85 .